De oorlog in het Midden-Oosten laat ons zien hoe afhankelijk onze energievoorziening nog is van fossiele brandstoffen. Direct na de aanval op Iran schoot de olieprijs omhoog, op de voet gevolgd door de gasprijs. De energietransitie is niet alleen nodig om de opwarming van het klimaat aan te pakken. Het gaat óók om energiezekerheid en betaalbaarheid. Verduurzaming maakt ons minder afhankelijk van buitenlandse energiebronnen – en dat is minstens zo belangrijk als het terugdringen van de CO₂-uitstoot.
Voor veel mensen begint de energietransitie in hun eigen woning. Als het gaat om het verduurzamen van de gebouwde omgeving heeft Techniek Nederland een duidelijke boodschap voor het nieuwe kabinet. Tijdens een recent rondetafelgesprek in de Tweede Kamer hebben we de politiek nog eens gewezen op het belang van een consistente koers. Onze branche heeft al jaren geleden vol overtuiging de schouders gezet onder de energietransitie. Die inzet is onnodig vertraagd door zwalkend overheidsbeleid. Als we installateurs, fabrikanten en consumenten opnieuw vragen om te investeren in een duurzame toekomst, moet de overheid voor stabiliteit op de lange termijn zorgen. Alleen dan kunnen we in Nederland succesvol opschalen en tempo maken.
De coalitie is van plan om vanaf 2029 bij vervanging van de cv-ketel een duurzaam alternatief verplicht te stellen. Deze ‘normering’ van de (hybride) warmtepomp is een paar jaar geleden ook al een keer aangekondigd. Installateurs en fabrikanten leverden een enorme inspanning, maar twee jaar later ging er een streep door de plannen. Het succes van de maatregel van het kabinet-Jetten staat of valt met zorgvuldige uitvoering en consistentie van het beleid.
Ook de consument moet over een drempel worden geholpen. Kiezen voor duurzame klimaattechniek in huis betekent voor veel huishoudens een forse investering. De huidige Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE) helpt, maar de subsidie wordt pas achteraf uitgekeerd. Een huishouden moet dus éérst het volledige bedrag zelf betalen. Voor veel mensen is dat simpelweg niet haalbaar. Techniek Nederland pleit voor een systeem waarbij subsidies vooraf beschikbaar komen. Daarnaast is het verstandig om te kijken naar aanvullende financieringsmogelijkheden, bijvoorbeeld via de hypotheek, een renteloze lening of het Warmtefonds. De bestaande leenroutes zijn nu nog te weinig zichtbaar en vaak te ingewikkeld.
Grote systeemveranderingen kunnen de energietransitie weer vaart geven. Maar ondertussen is er veel laaghangend fruit te plukken. Of moeten we spreken van vergeten groenten? Waterzijdig inregelen is een goed voorbeeld van een maatregel die bijna altijd over het hoofd wordt gezien. In miljoenen Nederlandse woningen is de cv-installatie niet optimaal afgesteld. Daarmee verspillen we een enorme hoeveelheid energie. Door radiatoren correct in te regelen wordt de warmte beter in het huis verdeeld. In grondgebonden woningen levert dat een besparing op het gasverbruik op van zo’n 7 tot 15 procent. En in appartementen zelfs tot 30 procent! Dat levert een lagere energierekening op én winst voor het klimaat.
Ook andere praktische oplossingen liggen vaak al binnen handbereik. Denk aan slimme energiemanagementsystemen en opslag van duurzaam opgewekte energie met thuisbatterijen en zonneboiler. Kleine innovaties die een flinke bijdrage kunnen leveren aan een duurzame gebouwde omgeving. Daarmee vergroten we het aandeel duurzame stroom, we verlagen de energiekosten voor huishoudens en als bonus ontlasten we het elektriciteitsnet.
In onzekere tijden hebben we behoefte aan helder beleid voor de lange termijn, maar ook aan slimme maatregelen die meteen effect hebben.
Mark Harbers
Voorzitter Techniek Nederland