Volgens Rijkswaterstaat heeft Nederland deze zomer te maken met een ‘feitelijk watertekort’. Dat betekent dat de vraag naar water groter is dan het aanbod. Om te voorkomen dat gebrek aan water een permanent probleem wordt, is volgens Techniek Nederland een drinkwatertransitie nodig. Burgers en bedrijven moeten zuiniger zijn met water en slimme installatietechniek moet het waterverbruik van woningen structureel verminderen.
Van energietransitie naar drinkwatertransitie
Eric van der Blom is watertechnisch expert bij Techniek Nederland. Hij vindt dat voor drinkwater een soortgelijke omslag nodig is als voor energie. Van der Blom: ‘Het roer moet om. De energietransitie heeft ons geleerd dat we anders moeten omgaan met schaarse bronnen. We maken onze woningen energiezuinig met isolatie, warmtepompen en zonnepanelen. Ook met drinkwater moeten we voortaan fundamenteel anders omgaan. Aan één kant verspilling voorkomen en aan de andere kant het beschikbare water slimmer gebruiken.’
Van 118 naar 100 liter per persoon
Volgens de Algemene Rekenkamer gebruiken huishoudens ongeveer 72 procent van het Nederlandse drinkwater. Daar is dus veel winst te behalen. In ons land gebruiken we dagelijks gemiddeld zo’n 118 liter drinkwater per persoon. De overheid wil het waterverbruik terugbrengen naar 100 liter per persoon per dag. Dat doel is met verschillende aanpassingen en maatregelen te realiseren.
Minder lang douchen
Bij waterbesparing denken we al snel aan grote technische installaties, maar de grootste besparing is te behalen in de badkamer. Douchen en baden zijn samen goed voor ongeveer 40 procent van het drinkwatergebruik thuis. Een douchebeurt duurt in Nederland gemiddeld ongeveer acht en een halve minuut. Wie in plaats daarvan vijf minuten doucht, bespaart ongeveer 15 liter drinkwater. ‘De grootste winst zit in eenvoudige maatregelen,’ zegt Van der Blom. ‘Een paar minuten korter douchen, een waterbesparende douchekop en lekkages voorkomen. Samen maakt dat een enorm verschil.’
Drinkwater is niet altijd nodig
Nederlanders gebruiken het water uit de kraan lang niet altijd om op te drinken, koffie te zetten of te douchen. Ook voor het doorspoelen van het toilet, het besproeien van de tuin en het wassen van de auto gebruiken we kostbaar, schoon drinkwater. Techniek Nederland ziet kansen voor het gebruik van regenwater en het hergebruiken van drinkwater. Uiteraard moet veiligheid daarbij altijd voorop staan. Het RIVM stelde in 2025 vast hergebruik van drinkwater kan bijdragen aan waterbesparing, maar dat verkeerde aansluitingen tussen regenwater- en drinkwatersystemen risico’s opleveren. Van der Blom: ‘De techniek om regenwater op te vangen en opnieuw te gebruiken bestaat al. Maar een waterinstallatie in een woning vraagt dezelfde aandacht als een elektrische installatie of verwarmingssysteem. Hier speelt de installatiebranche met een veilig ontwerp, professionele aanleg en goed onderhoud een essentiële rol.’
Collectieve systemen bieden kansen
Systemen om regenwater te gebruiken en drinkwater te hergebruiken zijn nog relatief duur. Een systeem voor één woning kan al snel duizenden euro’s kosten en vraagt jaarlijks onderhoud. Techniek Nederland ziet vooral kansen voor collectieve systemen in nieuwbouw. De kosten voor opslag, pompen en zuivering worden dan verdeeld over meerdere woningen. Van der Blom: ‘Net als bij energie moeten we gaan kijken naar de woning als geheel. Slimme systemen kunnen het verbruik van drinkwater verminderen.’
Waterbewuste woning van de toekomst
Waterbesparing wordt de komende jaren een essentieel onderdeel van woningverduurzaming. Installateurs kunnen consumenten adviseren over waterzuinige oplossingen en helpen woningen toekomstbestendig te maken. ‘De installateur van de toekomst kijkt niet alleen naar warmte en elektriciteit, maar ook naar slim, bewust en verantwoord watergebruik,’ zegt Van der Blom. ‘We zijn nu al gewend om te kijken naar het energieverbruik van een woning. Over een aantal jaren vinden we het ook heel normaal om te vragen naar het waterverbruik. Denk daarbij niet alleen om het waterverbruik van een kraan of douchekop, maar ook aan een label dat de waterzuinigheid van de totale installatie aangeeft.’
Nu maatregelen nemen
Door netcongestie ontstaan inmiddels wachttijden voor nieuwe aansluitingen op het elektriciteitsnet. Bij drinkwateraansluitingen doet zich dat probleem nog niet voor, maar Techniek Nederland vindt het toch belangrijk om nu al maatregelen te nemen. De vraag naar drinkwater blijft groeien, terwijl klimaatverandering zorgt voor langere perioden van droogte.
8 Tips van Techniek Nederland om direct drinkwater te besparen
- Douche maximaal vijf minuten.
- Gebruik een waterbesparende douchekop.
- Gebruik de wasmachine en vaatwasser alleen wanneer ze vol zijn en kies het ecoprogramma.
- Gebruik de kleine spoelknop van het toilet voor een kleine boodschap.
- Vervang een oud toilet met een grote stortbak door een waterzuinig model.
- Repareer een lekkende kraan of leiding direct. Een klein lek kan duizenden liters water verspillen.
- Laat regenwater uit de regenpijp niet naar het riool stromen, maar naar de tuin, bijvoorbeeld met behulp van een regenton.
- Vraag bij nieuwbouw of renovatie een erkend installatiebedrijf, aangesloten bij Techniek Nederland, om advies over waterbesparende installaties.
