Het Midden-Oosten wordt opnieuw verscheurd door een verwoestende oorlog. En de gevolgen beperken zich niet tot de regio. Ook in ons land voelen we de economische gevolgen. De prijs van olie en gas stijgt en daardoor dreigt de inflatie flink te gaan oplopen.
Installateurs zagen de afgelopen weken al snel de eerste effecten. De vraag naar warmtepompen nam fors toe. Meestal neemt het aantal aanvragen in het voorjaar af, maar nu zien we stijgingen van 20 tot soms wel 50 procent. Installatiebedrijven én warmtepompfabrikanten zetten de komende tijd alles op alles om in zoveel mogelijk woningen een flinke stap te zetten naar een fossielvrije toekomst. Overigens zijn niet alleen warmtepompen populair. Ook voor thuisbatterijen, zonnestroomboilers, zonnepanelen en laadpalen is steeds meer belangstelling
Na de inval van Rusland in Oekraïne, vier jaar geleden, zagen we precies hetzelfde gebeuren. Huishoudens en bedrijven zijn onzeker over de beschikbaarheid en de kosten van gas, benzine en diesel en gaan op zoek naar alternatieven. Vrijwel alle experts zijn het erover eens dat de gevolgen waarmee we nu te maken hebben, niet snel voorbij zullen zijn. Zelfs als het geweld morgen stopt, blijft de prijs van fossiele brandstoffen nog jarenlang hoger dan we gewend waren.
Tegelijkertijd zien we een ontwikkeling waar we hoop uit kunnen putten. Steeds meer mensen realiseren zich dat vertrouwen op gas een risico inhoudt. Nu goedkoop gas niet meer vanzelfsprekend is, wordt de overstap naar duurzame energie -naast een positieve bijdrage aan het klimaat- een rationele keuze voor méér stabiliteit en weerbaarheid. Verwarmen met een warmtepomp zorgt voor een lagere én beter voorspelbare energierekening.
In Den Haag wordt ondertussen gesproken over crisismaatregelen: minder accijns op benzine en diesel, verlaging van de btw en een energienoodfonds. Begrijpelijk en waarschijnlijk noodzakelijk, maar uiteindelijk is dit alleen symptoombestrijding. Deze stappen verzachten de pijn, maar lossen het onderliggende probleem niet op. Een structurele oplossing ligt in een energiesysteem waarin we meer duurzame energie opwekken en gebruiken én de mogelijkheden om energie te delen beter benutten.
De overheid kan helpen om die structurele oplossing sneller te realiseren. Investeren in een duurzame woning wordt aantrekkelijker als subsidies niet achteraf maar vooraf beschikbaar zijn. Voor een huishouden met een bescheiden portemonnee kan dat het verschil zijn tussen wel of niet verduurzamen.
De onrust in het Midden-Oosten heeft gevolgen die nog niemand helemaal kan overzien. Maar één ding is zeker: de energietransitie zal versnellen. De explosieve groei in de vraag naar warmtepompen is een eerste signaal. En dat betekent dat we nóg meer vaart moeten maken bij het aanpakken van netcongestie. Techniekbedrijven kunnen met slimme technologie het gebruik van het elektriciteitsnet op korte termijn efficiënter maken en de piekbelasting met een kwart verminderen. Innovaties als slimme thuisbatterijen, energiemanagementsystemen en intelligente warmtepompen en laadpalen zijn geen science fiction. De techniek is beschikbaar.
Kortom, we moeten nú doorpakken. Als overheid, bedrijfsleven én consumenten meer dan ooit de focus leggen op duurzame energie, maken we onze economie en ons dagelijks leven (veel) minder afhankelijk van oorlogen, onbetrouwbare regimes en onberekenbare staatshoofden. Techniekbedrijven zijn er klaar voor.
Mark Harbers
Voorzitter Techniek Nederland