Nederland staat aan de vooravond van een infrastructuurcrisis. Zonder structureel extra investeringen in beheer, onderhoud, vervanging en uitbreiding komen bereikbaarheid, economische groei, woningbouw en veiligheid verder onder druk te staan. Dat schrijven gemeenten, provincies, vervoerregio’s, mobiliteitsaanbieders, logistieke organisaties en de bouw- en technieksector in een gezamenlijke oproep aan het kabinet.
Brede oproep
Tot de partijen die de oproep ondersteunen, behoren de Mobiliteitsalliantie, Logistieke Alliantie, Techniek Nederland, IPO, VNG, de vervoerregio’s, Bouwend Nederland, NLingenieurs, Cumela en VNO-NCW/MKB-Nederland. De organisaties benadrukken dat infrastructuur veel meer is dan een mobiliteitsvraagstuk. Goede en betrouwbare infrastructuur is een randvoorwaarde voor woningbouw, economische ontwikkeling, defensie, nationale veiligheid en een goed functionerende samenleving. Daarom moet het kabinet de infrastructuuropgave als een gezamenlijke verantwoordelijkheid aanpakken.
Opgave loopt op tot tientallen miljarden
De omvang van de opgave is groot. Volgens cijfers van het kabinet en de Algemene Rekenkamer bedraagt het tekort voor exploitatie, onderhoud en vernieuwing van de Rijkswaterstaat-netwerken tot en met 2038 circa 34,5 miljard euro. Voor het spoor loopt het tekort op tot ongeveer 20 miljard euro. Daarnaast is circa 30 miljard euro nodig voor ontwikkelprojecten, waaronder de herstart van eerder stilgelegde projecten.
Fundament onder onze economie
Mark Harbers, voorzitter van Techniek Nederland: ‘De infrastructuur van Nederland is het fundament onder onze economie en samenleving. Als dat fundament verzwakt, merken we dat uiteindelijk allemaal. We kunnen het ons niet veroorloven om noodzakelijk onderhoud en investeringen steeds verder voor ons uit te schuiven. Dat leidt tot hogere kosten, meer storingen en uiteindelijk tot risico’s voor de veiligheid en bereikbaarheid.’
Achterstallig onderhoud wordt steeds zichtbaarder
De problemen zijn inmiddels concreet merkbaar. Ongeveer tachtig bruggen, sluizen en andere infrastructurele kunstwerken kennen gewichts- of doorvaartbeperkingen. Meer dan honderd andere objecten staan onder verhoogd toezicht vanwege veiligheidsrisico’s. Ook ProRail moet noodgedwongen rekening houden met een minimumscenario voor onderhoud. Gemeenten en provincies, die gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor een groot deel van de Nederlandse infrastructuur, zien de onderhouds- en vervangingsopgave eveneens oplopen. Tegelijkertijd ontbreekt het vaak aan voldoende financiële middelen om deze opgave structureel aan te pakken. Harbers: ‘De technieksector beschikt over de kennis en bedrijven om Nederland toekomstbestendig te maken. Daarvoor is wel langjarige zekerheid en voldoende investeringsruimte nodig. Steeds opnieuw schuiven met projecten of alleen het meest urgente probleem oplossen is geen structurele aanpak.’
Investeren voorkomt hogere kosten
Volgens de coalitie is uitstel uiteindelijk duurder dan investeren. Achterstallig onderhoud leidt tot noodmaatregelen, hogere herstelkosten en economische schade door vertragingen en uitval. Structurele investeringen in infrastructuur versterken daarentegen de economie, ondersteunen de werkgelegenheid en dragen bij aan de productiviteit. Daarom is volgens de organisaties een afweging binnen de bestaande, te beperkte budgetten niet voldoende. De totale infrastructuuropgave is groter geworden dan de beschikbare financiële ruimte.
Kabinet moet infrastructuur centraal stellen
De coalitie roept het kabinet op om bij de begrotingsbesluitvorming:
- Structureel meer middelen beschikbaar te stellen voor beheer, onderhoud, vervanging, renovatie en uitbreiding van infrastructuur.
- Een langjarig nationaal investerings- en financieringsplan voor infrastructuur op te stellen, samen met de betrokken overheden en sectoren.
- De begrotings- en financieringssystematiek aan te passen, zodat structurele investeringen beter worden gestimuleerd.
- Vast te houden aan eerder gemaakte afspraken voor het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transporten en ruimte te creëren voor nieuwe aanleg- en uitbreidingsprojecten.