Er gaat geen dag voorbij of de impact van kunstmatige intelligentie komt ter sprake. Niet alleen in de media, maar ook op de werkvloer. In mijn gesprekken met installateurs en technisch dienstverleners komt vooral naar voren dat AI al lang geen science fiction meer is.
In de technieksector is deze technologie niet meer weg te denken; AI maakt deel uit van de dagelijkse praktijk. Opmerkelijk genoeg gaat het in deze branche níét over het feit dat AI wellicht banen gaat kosten. De verklaring daarvoor is simpel: voor technisch vakwerk vormt AI geen bedreiging.
De toepassing van AI biedt de technieksector enorme mogelijkheden om efficiënter, nauwkeuriger en sneller te werken. AI-software kan ons helpen bij het plannen van serviceafspraken, bij het voorspellen van storingen, bij calculaties en offertes, maar ook bij ontwerpwerk en het beoordelen van contracten. Ook op locatie kunnen bepaalde AI-tools monteurs ondersteunen. Maar AI neemt níét het technische vakwerk over. Dat is overigens geen persoonlijke voorspelling van mij; we werken in de technieksector met veel geavanceerde gereedschappen, maar níét met een kristallen bol. De vooruitblik op de werkgelegenheidseffecten van AI in de techniek is afkomstig van Anthropic, het bedrijf achter AI-assistent Claude.
Uit een recent onderzoek van Anthropic blijkt dat het vooral kantoor- en kennisberoepen zijn die sterk worden geraakt door kunstmatige intelligentie. Administratief werk, klantenservice, marketing, communicatie, data-analyse en softwareontwikkeling zijn relatief eenvoudig te automatiseren. AI kan veel van die taken overnemen en dat zal ingrijpende gevolgen hebben voor dat deel van de arbeidsmarkt.
Het onderzoek laat ook zien dat er beroepen zijn die niet of veel minder geraakt worden door de opkomst van AI. Vakmensen in sectoren als bouw, transport, landbouw en techniek kunnen hun werkzame toekomst met veel vertrouwen tegemoetzien. En dat is niet verwonderlijk. Want een warmtepomp installeren, een complexe storing oplossen of een technisch systeem aanbrengen in een tunnel vraagt om méér dan alleen informatie. Er is vakmanschap voor nodig, ervaring en improvisatievermogen. Dat zijn kwaliteiten die zich niet zomaar laten vervangen door algoritmes.
De bevindingen van het Anthropic-rapport bevestigen nog eens dat jonge mensen die zich willen verzekeren van een aantrekkelijke loopbaan er verstandig aan doen te kiezen voor een technische vakopleiding. En dat een zijsprong naar een technisch beroep voor veel werkenden een slimme carrière-move zou zijn. Tegelijkertijd zullen we AI de komende jaren hard nodig hebben. Oók in de technieksector. Want in Nederland hebben we op dit moment al een tekort van zo’n 30.000 technische vakmensen. Om de maatschappelijke opgaven (woningbouw, verduurzaming, energietransitie, infrastructuur) het hoofd te bieden hebben we meer mensen nodig én een hogere productiviteit. Daar kan kunstmatige intelligentie bij helpen.
AI zal technische vakmensen niet vervangen, maar kan ze wel productiever maken. Als we erin slagen AI het repetitieve en administratieve werk te laten uitvoeren, kunnen technici meer tijd besteden aan datgene waar zij waarde toevoegen: vakwerk! Dat maakt de branche toekomstbestendig en de technische beroepen (nóg) aantrekkelijker. Een baan in de techniek biedt betekenisvol werk met een uitstekend loopbaanperspectief.
De technieksector wordt door AI niet minder menselijk, maar juist uitdagender en interessanter voor ambitieuze vakmensen.
Mark Harbers
Voorzitter Techniek Nederland